انواع ورق روغنی در بازار؛ ST12 ، ST13 و ST14 چه تفاوتی دارند؟
انواع ورق روغنی از نظر میزان شکل پذیری و قابلیت کشش با هم تفاوت دارند.
ST12گرید معمولی و مناسب خمکاری و فرم دهی ساده است، ST13 برای فرم دهی و کشش متوسط انتخاب می شود و ST14 قابلیت کشش عمیق بیشتری دارد و برای قطعات پیچیده تر مناسب است.
در استاندارد اروپایی EN 10130، این سه گرید به ترتیب با DC01، DC03 و DC04 شناخته می شوند.
| مشخصه | ST12 | ST13 | ST14 |
|---|---|---|---|
| معادل در EN 10130 | DC01 | DC03 | DC04 |
| شماره مواد | 1.0330 | 1.0347 | 1.0338 |
| نوع ورق | معمولی | نیمه کشش | فوق کشش |
| استحکام کششی | 270 تا 410 MPa | 270 تا 370 MPa | 270 تا 350 MPa |
| حد تسلیم حداکثری استاندارد | 280 MPa | 240 MPa | 210 MPa |
| حداقل ازدیاد طول | 28% | 34% | 38% |
| شکل پذیری | خوب | بسیار خوب | عالی |
| مناسب برای کشش عمیق | محدود | متوسط | بسیار خوب |
| کاربرد شاخص | تابلو برق، کابینت، قفسه | قطعات فرم دار و پرسکاری متوسط | قطعات کشش عمیق و بدنه خودرو |
| سطح قیمت نسبی | پایین تر | متوسط | بالاتر |
ورق روغنی چیست؟
ورق روغنی همان ورق فولادی نورد سرد است که از ورق گرم اسیدشویی شده تولید می شود. در این فرآیند، ورق از قفسه های نورد سرد عبور می کند تا ضخامت آن کاهش پیدا کند و سطحی صاف تر، یکنواخت تر و با تلرانس ابعادی دقیق تر به دست آید.
همین کیفیت سطح و دقت ابعادی باعث شده ورق روغنی در خودروسازی، لوازم خانگی، تابلو برق، تجهیزات اداری و بسیاری از قطعات صنعتی مورد استفاده قرار بگیرد.
تفاوت ST12، ST13 و ST14 دقیقا چیست؟
تفاوت اصلی این سه گرید را باید در قابلیت شکل پذیری جستجو کرد، نه اینکه صرفا بگوییم یکی از دیگری بهتر است.
- ST12 برای زمانی مناسب است که قطعه به خمکاری، برشکاری یا فرم دهی معمولی نیاز دارد.
- ST13 یک مرحله قابلیت کشش بیشتری ارائه می دهد و برای قطعاتی که فرم پیچیده تری دارند، گزینه مناسب تری است.
- 4ST1 برای کشش عمیق و شکل دهی شدید طراحی شده است.
درصد ازدیاد طول بالاتر و حد تسلیم پایین تر آن نسبت به ST12 باعث شده در فرآیندهای شکل دهی پیچیده عملکرد بهتری داشته باشد.
ST12 بهتر است یا ST14 ؟
کاملا به کاربرد بستگی دارد. برای یک تابلو برق ساده، خرید ST14 فقط هزینه بیشتری ایجاد می کند، اما برای یک قطعه کشش عمیق، استفاده از ST12 می تواند باعث ترک، پارگی و افزایش ضایعات شود.
جدول مشخصات مکانیکی ST12، ST13 و ST14
در خرید ورق فولادی، فقط نام گرید کافی نیست. مشخصات مکانیکی به شما کمک می کند بفهمید ورق در فرآیند تولید چه رفتاری خواهد داشت.
| گرید | استحکام کششی Rm | حد تسلیم Re | حداقل ازدیاد طول A80 | قابلیت فرم دهی |
|---|---|---|---|---|
| ST12 / DC01 | 270 تا 410 MPa | حداکثر 280 MPa | 28% | خوب |
| ST13 / DC03 | 270 تا 370 MPa | حداکثر 240 MPa | 34% | بسیار خوب |
| ST14 / DC04 | 270 تا 350 MPa | حداکثر 210 MPa | 38% | عالی |
نکته مهم این است که کاهش استحکام تسلیم در اینجا به معنی بی کیفیت بودن ورق نیست؛ بلکه بخشی از طراحی گرید برای افزایش شکل پذیری و قابلیت پرسکاری است.
ترکیب شیمیایی گریدهای ST12، ST13 و ST14
ترکیب شیمیایی نیز در تفاوت رفتار این گریدها نقش مهمی دارد.
| گرید قدیمی | معادل جدید | حداکثر کربن | حداکثر منگنز | کاربرد کلی |
|---|---|---|---|---|
| ST12 | DC01 | 0.12% | 0.60% | مصارف عمومی |
| ST13 | DC03 | 0.10% | 0.45% | فرم دهی بیشتر |
| ST14 | DC04 | 0.08% | 0.40% | کشش عمیق |
در استاندارد EN 10130، با حرکت از DC01 به DC04، محدودیت کربن و برخی عناصر به شکل متفاوتی کنترل می شود تا فولاد برای فرم دهی بهتر آماده شود.
ورق روغنی ST12 چیست و چه کاربردی دارد؟
ورق روغنی ST12 را می توان گزینه عمومی و اقتصادی در میان این سه گرید دانست. این ورق برای عملیات شکل دهی ساده، خمکاری و بسیاری از کاربردهای عمومی صنعتی انتخاب می شود.
ویژگی های مهم ST12
- فرم پذیری مناسب برای کاربردهای معمول
- جوش پذیری مناسب
- سطح صاف و یکنواخت
- دقت ابعادی مناسب
- قیمت نسبی پایین تر از گریدهای کششی
- مناسب برای خمکاری ساده
کاربردهای ورق روغنی ST12
- تابلو برق
- کابینت فلزی
- قفسه و فایل اداری
- تجهیزات فروشگاهی
- بدنه برخی لوازم خانگی
- قطعات فلزی عمومی
در واقع وقتی فرآیند تولید شما کشش عمیق ندارد، معمولا دلیلی برای پرداخت هزینه بیشتر بابت یک گرید فوق کشش وجود ندارد.
ورق روغنی ST13 چیست و چه زمانی بخریم؟
ورق روغنی ST13 بین ST12 و ST14 قرار می گیرد و برای قطعاتی مناسب است که نسبت به ورق معمولی، به شکل پذیری و کشش بیشتری نیاز دارند.
ویژگی های ورق روغنی ST13
- قابلیت کشش بیشتر از ST12
- مناسب برای پرسکاری متوسط
- انعطاف پذیری بالاتر
- کاهش احتمال ترک در فرم دهی نسبت به گرید معمولی
- مناسب برای قطعات فرم دار
کاربردهای آن می تواند شامل قطعات صنعتی، برخی قطعات خودرو، تجهیزات فلزی، لوازم خانگی و قطعاتی باشد که نیاز به شکل دهی متوسط دارند.
ورق روغنی ST14 چیست؟
ST14 گرید فوق کشش ورق روغنی است و زمانی اهمیت پیدا می کند که قطعه در فرآیند تولید تحت تغییر شکل شدید قرار می گیرد.
ویژگی های ورق روغنی ST14
- شکل پذیری بسیار بالا
- مناسب برای کشش عمیق
- حد تسلیم پایین تر از ST12 و ST13
- ازدیاد طول بالاتر
- مناسب برای پرسکاری پیچیده
- کاربرد گسترده در قطعات فرم دار
در بازار خودرو، گریدهای کششی مانند DC04 برای قطعاتی که فرم دهی بیشتری نیاز دارند اهمیت زیادی دارند. البته انتخاب نهایی باید براساس نقشه قطعه، عمق کشش، ضخامت، شعاع خم و الزامات کارخانه انجام شود.
تفاوت ورق ST12 و ST14 چیست؟
این یکی از مهم ترین سوالات هنگام خرید انواع ورق روغنی است.
| معیار | ST12 | ST14 |
|---|---|---|
| شکل پذیری | خوب | بسیار بالا |
| کشش پذیری | معمولی | عمیق |
| استحکام کششی | بالاتر | پایین تر |
| ازدیاد طول | 28% | 38% |
| فرم دهی پیچیده | محدود | مناسب |
| قیمت نسبی | اقتصادی تر | گران تر |
| کاربرد مناسب | قطعات ساده | قطعات پیچیده |
آیا ST13 از ST12 بهتر است؟
نه لزوما! ST13 برای فرآیندهایی بهتر است که کشش و فرم دهی بیشتری لازم دارند. اگر کاربرد فقط خمکاری و فرم دهی سبک باشد، ST12 می تواند انتخاب کم هزینه تری باشد.
به همین دلیل هنگام خرید ورق فولادی، اول فرآیند تولید را مشخص کنید و سپس گرید را انتخاب کنید.
انواع ورق روغنی فقط ST12 تا ST14 هستند؟
در بازار، ST12، ST13 و ST14 شناخته شده ترین نام های قدیمی هستند، اما خانواده فولادهای نورد سرد به این سه گرید محدود نمی شود.
در استاندارد EN 10130 گریدهای DC05 و DC06 نیز برای شکل دهی سخت تر و کاربردهای تخصصی تر وجود دارند.
در منابع فنی نیز معادل های قدیمی مانند ST15 و ST16 در مقایسه استانداردها دیده می شود.
بنابراین اگر پروژه شما به کشش بسیار عمیق نیاز دارد، فقط به سه عبارت ST12، ST13 و ST14 اکتفا نکنید و استاندارد فنی مورد نیاز قطعه را بررسی کنید.
ابعاد ورق روغنی چقدر است؟
ورق روغنی به صورت رول و شیت در بازار عرضه می شود و ضخامت و عرض آن بسته به کارخانه، استاندارد تولید و سفارش مشتری متفاوت است.
در انتخاب ابعاد باید به چند نکته توجه کرد:
- ضخامت مورد نیاز قطعه
- عرض ورق و ابعاد دستگاه
- طول شیت
- وزن هر بسته یا رول
- مقدار ضایعات برش
- موجودی واقعی بازار
برای پروژه های صنعتی، انتخاب درست ابعاد می تواند تاثیر مستقیمی بر میزان پرت ورق و در نهایت هزینه تولید داشته باشد.
قیمت ورق روغنی به چه عواملی بستگی دارد؟
برای یک خرید بدون ضرر درست باید بدانید چه عواملی روی قیمت ورق روغنی موثراند. مهم ترین عوامل موثر عبارتند از:
- گرید ST12، ST13 یا ST14
- ضخامت
- عرض
- برند تولیدکننده
- داخلی یا وارداتی بودن محصول
- نرخ ارز
- قیمت جهانی فولاد
- میزان عرضه و تقاضا
- هزینه حمل
- شرایط بازار آهن
به طور معمول، هرچه قابلیت کشش و فرآیند تولید تخصصی تر باشد، قیمت نیز می تواند بالاتر باشد. ST14 > ST13 > ST12
خرید ورق روغنی برای کارخانه ها
برای خرید ورق روغنی، صرفا دنبال ارزان ترین محصول نباشید. ابتدا باید مشخص کنید قطعه شما چه مقدار تغییر شکل دارد.
| نوع فرآیند | انتخاب پیشنهادی |
|---|---|
| برش و خمکاری ساده | ST12 |
| فرم دهی عمومی | ST12 |
| پرسکاری متوسط | ST13 |
| قطعه با فرم پیچیده | ST13 |
| کشش عمیق | ST14 / DC04 |
| کشش بسیار تخصصی | DC05 یا DC06 |
هنگام خرید ورق روغنی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
ویژگی های مهم برای کنترل کیفیت:
- گرید درج شده روی لیبل
- شماره ذوب یا Heat Number
- ضخامت واقعی
- عرض و طول
- کیفیت سطح
- تاب و موج ورق
- گواهینامه فنی
- آنالیز شیمیایی
- خواص مکانیکی
- شرایط بسته بندی و نگهداری
در خرید صنعتی، تطبیق این موارد با سفارش خرید و گواهینامه کارخانه اهمیت زیادی دارد.
نکات نگهداری ورق روغنی
ورق روغنی با وجود لایه محافظ روغن، برای نگهداری طولانی مدت در محیط مرطوب طراحی نشده است. رطوبت، تماس با آب و شرایط نامناسب انبار می تواند کیفیت سطح را کاهش دهد.
همچنین گریدهای نرم و کششی باید با توجه به شرایط نگهداری و زمان مصرف مدیریت شوند؛ زیرا کیفیت ورق فقط به مشخصات لحظه تولید وابسته نیست و شرایط انبار و زمان بین تولید تا مصرف نیز اهمیت دارد.
کدام یک از انواع ورق روغنی برای شما مناسب است؟
اگر بخواهیم کل بحث را در یک جمله خلاصه کنیم، ST12 برای فرم دهی عمومی، ST13 برای کشش متوسط و ST14 برای کشش عمیق مناسب است.
در نهایت، هنگام بررسی قیمت ورق فولادی یا تصمیم برای خرید ورق فولادی فقط قیمت هر کیلو را مقایسه نکنید. گرید، ضخامت، ابعاد، برند، خواص مکانیکی و کیفیت سطح، همگی روی ارزش واقعی محصول اثر می گذارند.
یک ورق ارزان که برای فرآیند تولید شما مناسب نباشد، می تواند با افزایش ضایعات و توقف خط تولید، هزینه بسیار بیشتری ایجاد کند.
برای خرید و استعلام قیمت انواع ورق روغنی به سایت تجارت دمیر امید سربزنید.